Ποιες είναι οι Βασικές Ικανότητες (Key Skills) που απαιτούνται για την επαγγελματική επιτυχία
Οι Βασικές ή Κομβικές Γνώσεις και Δεξιότητες, είναι οι δεξιότητες εκείνες που βοηθούν τους ανθρώπους να επιτύχουν, τόσο στην προσωπική, όσο και στην επαγγελματική τους ζωή. Παρέχουν τις βάσεις για την δια βίου μάθηση, την αποτελεσματική εργασία και τον σωστό χειρισμό προβλημάτων και καταστάσεων. Η σημασία των κεντρικών δεξιοτήτων είναι ευρέως αναγνωρισμένη, τόσο στο χώρο της εκπαίδευσης όσο και στον επαγγελματικό χώρο. Στον χώρο εργασίας τους, υπάλληλοι κάθε επιπέδου είναι υπεύθυνοι για την ποιότητα των προϊόντων και των υπηρεσιών που παράγουν και που προσφέρουν. Αυτοί που είναι έτοιμοι να αναλύσουν και να λύσουν προβλήματα που προκύπτουν καθημερινά, να επικοινωνήσουν με σωστό τρόπο, να χρησιμοποιήσουν την τεχνολογία και να εργαστούν με τους άλλους αποτελεσματικά, κρίνονται επαρκώς εξοπλισμένοι να παίξουν τους ενεργούς, υπεύθυνους και ευέλικτους ρόλους που το σύγχρονο εργασιακό περιβάλλον απαιτεί. Οι δεξιότητες και οι ικανότητες αυτές που χαρακτηρίζονται ως κεντρικές (core skills, key skills, key competences), είναι κοινές και χρήσιμες σε πολλά επαγγέλματα και, κατά συνέπεια, αποτελούν εφόδια του ατόμου για την αλλαγή εργασιακού χώρου, αν οι νέες ανάγκες της αγοράς το απαιτούν. Έχουν άμεση σχέση με τη δια βίου μάθηση και μπορούν να εκσυγχρονίζονται συνεχώς μέσω της συνεχιζόμενης κατάρτισης.
Η συζήτηση σε όλα τα κράτη – μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης εστιάζεται στη δημιουργία των διαδικασιών εκείνων που θα μπορούσαν να ανιχνεύσουν, να αξιολογήσουν και να πιστοποιήσουν δεξιότητες τέτοιου τύπου, χωρίς να χρησιμοποιούνται υποκειμενικά κριτήρια. Η θεωρία των κεντρικών δεξιοτήτων διαδίδεται ολοένα και περισσότερο και υποστηρίζεται πως θα έπρεπε να ενταχθεί σε όλα τα συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης, αν θέλουμε να μιλάμε για σύνδεσή τους με την αγορά εργασίας. Η νέα προσέγγιση που υιοθετείται από ολοένα και περισσότερα κράτη – μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, χωρίς να απορρίπτει την αξιολόγηση ενός υποψήφιου για μία θέση εργασίας με βάση τα πτυχία και τους τίτλους σπουδών του, προσθέτει νέα στοιχεία για την κρίση του, ανάλογα με το πόσο έχει αναπτύξει κάποιες δεξιότητές του, οι οποίες αναγνωρίζονται χρησιμοποιώντας ένα αξιόπιστο σύστημα γενικής πιστοποίησης. Ο υποψήφιος για τη θέση έχει τη δυνατότητα να βελτιώνει συνεχώς τις δεξιότητες αυτές και να ανέρχεται επίπεδο στο πλαίσιο προσόντων. Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται η δημιουργία «ατομικών καρτελών καταγραφής δεξιοτήτων», στις οποίες θα καταγράφεται το επίπεδο στο οποίο βρίσκεται ο υποψήφιος και οι οποίες θα μπορούν να ανανεώνονται κάθε φορά που κάποιος θα παρακολουθεί κάποιο πρόγραμμα κατάρτισης και θα βελτιώνει τις δεξιότητές του.
Οι δεξιότητες που απαιτούνται από κάποιον για την επίλυση καθημερινών θεμάτων και προβλημάτων είναι:
Η κριτική σκέψη
Η δυνατότητα ανάλυσης καταστάσεων και πρότασεων δράσης
Ο σχεδιασμός και η οργάνωση της εργασίας και η δυνατότητα περάτωσης μιας εργασίας
Η δυνατότητα αποτύπωσης των δράσεων και η εξαγωγή συμπερασμάτων, χρήσιμων για το μέλλον
Επιπλέον, υπάρχουν δεξιότητες που δίνουν τη δυνατότητα στα άτομα να δρουν περισσότερο αποτελεσματικά. Η επικοινωνία, για παράδειγμα, τόσο η προφορική όσο και η γραπτή, βοηθά να ξεκαθαρίσει κάποιος τις σκέψεις του, να έρχεται με ευκολία σε επαφή με άλλους ανθρώπους, να μαθαίνει και να εργάζεται σωστά. Οι δεξιότητες που έχει κάποιος στο να εργάζεται με αριθμούς και γραφήματα, συμπεριλαμβάνοντας την ερμηνεία και την επεξεργασία τους θα μπορούσαν να βοηθήσουν στην πρόβλεψη και επίλυση πολλών τύπων προβλημάτων. Δεξιότητες σχετικά με τη χρήση της τεχνολογίας είναι ολοένα και περισσότερο απαραίτητες για την ανάλυση πληροφοριών, την οργάνωση των σκέψεων και των ιδεών που έχει κάποιος, την επικοινωνία και τη συνεργασία με τους άλλους. Τέλος, η ικανότητα του να εργάζεται κανείς μέσα σε μία ομάδα αντικατοπτρίζει την ύπαρξη δεξιοτήτων που τον βοηθούν να συνεργάζεται, τόσο σε συνθήκες μάθησης όσο και σε εργασιακό περιβάλλον, έτσι ώστε να επιτυγχάνει τους στόχους που έχουν τεθεί από κοινού.
Οι Βασικές Ικανότητες σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό Πλαίσιο Ταξινόμησης
Στο θέμα των βασικών – κομβικών ικανοτήτων έχει αναλάβει σημαντικές πρωτοβουλίες τα τελευταία χρόνια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η οποία έχει καταλήξει σε ένα πλαίσιο οκτώ (8) κομβικών ικανοτήτων που είναι οι εξής:
1. Επικοινωνία στην Μητρική Γλώσσα
Η επικοινωνία στη μητρική γλώσσα είναι η ικανότητα ενός ατόμου να εκφράζει και να ερμηνεύει σκέψεις, συναισθήματα και γεγονότα τόσο με προφορικό όσο και με γραπτό τρόπο (άκουσμα, ομιλία, ανάγνωση και γραφή) και να αλληλεπιδρά γλωσσικά σε όλα τα κοινωνικά και πολιτιστικά πλαίσια, όπως η εκπαίδευση και η κατάρτιση, η εργασία, η οικία και η διασκέδαση.
2. Επικοινωνία σε μια Ξένη Γλώσσα
Η επικοινωνία σε μια ξένη γλώσσα αναφέρεται γενικά στις ίδιες διαστάσεις δεξιοτήτων όπως και η επικοινωνία στη μητρική γλώσσα. Βασίζεται στην ικανότητα του ατόμου να εκφράζει και να ερμηνεύει σκέψεις, συναισθήματα και γεγονότα τόσο με προφορικό όσο και με γραπτό τρόπο (άκουσμα, ομιλία, ανάγνωση και γραφή) και να αλληλεπιδρά γλωσσικά σε όλα τα κοινωνικά και πολιτιστικά πλαίσια, όπως η εκπαίδευση και η κατάρτιση, η εργασία, η οικία και η διασκέδαση, ανάλογα με τις επιθυμίες και τις ανάγκες του. Η επικοινωνία σε μια ξένη γλώσσα απαιτεί επίσης δεξιότητες όπως είναι η διαπολιτισμική κατανόηση.
3. Μαθηματικά και Βασικές Ικανότητες στην Επιστήμη και Τεχνολογία
Οι βασικές ικανότητες στα μαθηματικά αφορούν στη δυνατότητα χρήσης των βασικών αριθμητικών πράξεων και των ποσοστών για την επίλυση προβλημάτων σε καθημερινές καταστάσεις. Η έμφαση είναι μάλλον στη διαδικασία παρά στο αποτέλεσμα και στη δραστηριότητα παρά στη γνώση. Οι βασικές ικανότητες στην επιστήμη, αναφέρεται στην ικανότητα χρήσης της γνώσης και της μεθοδολογίας για την ερμηνεία του φυσικού κόσμου. Ως τεχνολογική ικανότητα θεωρείται η κατανόηση και η εφαρμογή αυτής της γνώσης και της μεθοδολογίας με στόχο την τροποποίηση του φυσικού περιβάλλοντος ανάλογα με τις ανθρώπινες επιθυμίες και ανάγκες.
4. Βασικές Ψηφιακές Ικανότητες
Οι βασικές ψηφιακές ικανότητες αφορούν στην «άνετη» και κριτική χρήση των ηλεκτρονικών μέσων για εργασία, διασκέδαση ή επικοινωνία. Οι ικανότητες αυτές σχετίζονται άμεσα με δεξιότητες όπως η κριτική σκέψη, η διαχείριση πληροφόρησης υψηλού επιπέδου και οι ανεπτυγμένες επικοινωνιακές δεξιότητες. Στο πιο βασικό επίπεδο οι δεξιότητες τεχνολογιών πληροφορικής και τηλεπικοινωνιών περιλαμβάνουν τη χρήση των τεχνολογιών multi-media για την ανεύρεση, πρόσβαση, αποθήκευση, παρουσίαση και ανταλλαγή πληροφόρησης και επικοινωνίας.
5. Ικανότητα Μάθησης (Learning-to-learn)
Η ικανότητα μάθησης αφορά στην διάθεση και ικανότητα ενός ατόμου να οργανώνει τη μάθησή του τόσο σε ατομικό όσο και σε συλλογικό επίπεδο. Περιλαμβάνει τις δεξιότητες αποτελεσματικής διαχείρισης του χρόνου, επίλυσης προβλημάτων, ανάκτησης, επεξεργασίας, αξιολόγησης και αφομοίωσης νέας γνώσης καθώς και την εφαρμογή νέων γνώσεων και δεξιοτήτων σε διαφορετικά περιβάλλοντα, όπως στο σπίτι, στην εργασία, στην εκπαίδευση και κατάρτιση. Σε γενικότερους όρους, η ικανότητα μάθησης συμβάλλει καθοριστικά στη διαχείριση της επαγγελματικής σταδιοδρομίας ενός ατόμου.
6. Συμπεριφορικές και Κοινωνικές Ικανότητες (Interpersonal and civic competences)
Οι ικανότητες αυτές αναφέρονται σε όλους τους απαραίτητους τύπους συμπεριφοράς που πρέπει να χαρακτηρίζουν ένα άτομο ώστε να καθίσταται δυνατή η συμμετοχή του στη κοινωνική ζωή με αποτελεσματικό και δημιουργικό τρόπο. Αναφέρονται επίσης στην επίλυση συγκρούσεων σε προσωπικό ή κοινωνικό επίπεδο. Οι Συμπεριφορικές και Κοινωνικές Ικανότητες είναι απαραίτητες για την αλληλεπίδραση σε ατομικό ή συλλογικό επίπεδο και χρησιμοποιούνται τόσο σε ιδιωτικά όσο και σε δημόσια περιβάλλοντα.
7. Επιχειρηματικότητα
Η επιχειρηματικότητα έχει ένα ενεργό και ένα παθητικό στοιχείο: Περιλαμβάνει τόσο την «ροπή», την «τάση» ή την «επιρρέπεια» ενός ατόμου να επιφέρει αλλαγές σχετικά με τον εαυτό του όσο και την ικανότητα θετικής ανταπόκρισης, υποστήριξης και προσαρμογής σε αλλαγές που επιβάλλονται από εξωτερικούς παράγοντες. Η επιχειρηματικότητα περιλαμβάνει την ικανότητα ενός ατόμου να αναλαμβάνει την ευθύνη για τις θετικές ή αρνητικές πράξεις του, να αναπτύσσει στρατηγικά «οράματα», να θέτει στόχους και να τους επιτυγχάνει, και να κινητοποιείται προς την επιτυχία.
8. Δημιουργική Έκφραση (Cultural expression)
Η ικανότητα για «δημιουργική έκφραση» αναφέρεται στην εκτίμηση της σημασίας της έκφρασης ιδεών, εμπειριών και συναισθημάτων μέσω διαφορετικών τρόπων όπως είναι η μουσική, η σωματική έκφραση, η λογοτεχνία και οι τέχνες.
Οι Βασικές Δεξιότητες/Ικανότητες σύμφωνα με το Σύστημα Ο*ΝΕΤ των ΗΠΑ
Στα επιμέρους τμήματα της έρευνας πεδίου, ένα από τα θεμελιώδη κοινά μεθοδολογικά στοιχεία είναι οι κατηγορίες δεξιοτήτων και ικανοτήτων. Είναι γνωστό ότι στο θέμα αυτό δεν υπάρχει κάποια διεθνώς αναγνωρισμένη μεθοδολογία ταξινόμησης και κατηγοριοποίησης, με αποτέλεσμα την δυσκολία σύγκρισης μεταξύ των διάφορων εμπειρικών ερευνών.
Στο παρόν έργο υιοθετήθηκε – με κάποιες μικρές παραλλαγές - ο κώδικας ταξινόμησης που χρησιμοποιείται από το Γραφείο Στατιστικών Ερευνών του Υπ. Εργασίας των ΗΠΑ όπως εφαρμόζεται στο σύστημα επαγγελματικών προτύπων που είναι γνωστό ως O*NET. Οι βασικοί λόγοι για την επιλογή αυτή είναι ότι:
Το σύστημα αυτό είναι το μοναδικό που χαρακτηρίζεται από μεθοδολογική συνοχή και συνέπεια.
Ο κώδικας δεξιοτήτων και ικανοτήτων χρησιμοποιείται στις αντίστοιχες έρευνες πεδίου για τα περιεχόμενα των επαγγελματικών περιγραμμάτων στο O*NET.
Στα αντίστοιχα επαγγελματικά περιγράμματα περιλαμβάνονται και πεδία γνώσεων τα οποία είναι «συμβατά» με τις επιστημονικές περιοχές του κώδικα ISCED (International Standard Classification of Education) της UNICEF που χρησιμοποιείται στην Ευρώπη.
Τα αποτελέσματα των ερευνών πεδίου και τα επαγγελματικά περιγράμματα του O*NET, ανανεώνονται συνεχώς και είναι άμεσα διαθέσιμα μέσω του διαδικτύου.
Ένας αυξανόμενος αριθμός εμπειρικών ερευνών χρησιμοποιεί ως μεθοδολογική βάση τα συστήματα ταξινόμησης του Ο*ΝΕΤ για λόγους μεθοδολογικής συνέπειας και διεθνούς συγκρισιμότητας.
Ευρίσκεται σε εξέλιξη ένας αριθμός ευρωπαϊκών ερευνητικών έργων τα οποία έχουν ως στόχο την εναρμόνιση του συστήματος του O*NET με το Ευρωπαϊκό Πλαίσιο Προσόντων (European Qualifications Framework).
Για να μάθεις περισσότερα για τις βασικές δεξιότητες/ικανότητες σύμφωνα με το Σύστημα O*NET δες εδώ
Ποιες είναι οι Επιστημονικές Περιοχές
Τα πεδία της γνώσης κατατάσσονται στις ακόλουθες επιστημονικές περιοχές:
Ανθρωπιστικές Επιστήμες (Επιστήμες των Γλωσσών – Φιλολογία –Θεολογία) |
Καλές Τέχνες και Τέχνες Ερμηνείας και Εφαρμοσμένες |
Επιστήμες της Εκπαίδευσης |
Κοινωνικές και Πολιτικές Επιστήμες και Επιστήμες της Συμπεριφοράς |
Σπουδές στην Eπικοινωνία-Πληροφόρηση και Tεκμηρίωση |
Επιστήμες Οικονομίας και Διοίκησης |
Eπιστήμη του Δικαίου |
Επιστήμες της Ζωής (Βιολογία, Βοτανική, Γενετική, Βιοχημεία κ.λπ.) |
Φυσικές Eπιστήμες |
Μαθηματικά και Στατιστική |
Επιστήμη των Υπολογιστών |
Επιστήμες του Μηχανικού – Τεχνολογίες Παραγωγής & Επεξεργασιών |
Αρχιτεκτονική - Πολεοδομία – Χωροταξία |
Γεωπονικές επιστήμες και Περιβάλλον (Γεωλογία, Δασοκομία, Γεωργία κ.λπ.) |
Επιστήμες Υγείας και Υγιεινής |
Σπουδές στον Αθλητισμό |
Σπουδές στην Ασφάλεια – Προστασία – Στρατιωτικά θέματα |
Σπουδές στις Μεταφορές – Ναυτιλιακά – Αερομεταφορές κτλ |
Τα Επίπεδα Εκπαίδευσης και οι Επιστημονικές Περιοχές του Συστήματος ISCED της UNESCO
Η Διεθνής Πρότυπη Ταξινόμηση της Εκπαίδευσης (International Standard Classification of Education) — ISCED της UNESCO (1997) είναι το γενικά υιοθετημένο πρότυπο ταξινόμησης που παρέχει τις κατευθύνσεις για τη συλλογή, την αναφορά και την ανάλυση των στοιχείων της εκπαίδευσης. Η προσπάθεια διεθνούς ταξινόμησης των εκπαιδευτικών συστημάτων γίνεται βάσει 7 επιπέδων εκπαίδευσης. Τα επίπεδα εκπαίδευσης αντιστοιχούν στις εξής κατηγορίες:
- Επίπεδο 0 - Προσχολική Εκπαίδευση
- Επίπεδο 1 - Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση
- Επίπεδο 2 - Κατώτερη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση
- Επίπεδο 3 - Ανώτερη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση
- Επίπεδο 4 - Μεταδευτεροβάθμια, μη πανεπιστημιακή Εκπαίδευση
- Επίπεδο 5 - Πανεπιστημιακή Εκπαίδευση
- Επίπεδο 6 - Μεταπτυχιακές Σπουδές
Μπορείτε να δείτε τη δομή του ελληνικού εκπαιδευτικού συστήματος και η σχέση του με το σύστημα ISCED εδώ (πηγή: Εθνικό Κέντρο Επαγγελματικού Προσανατολισμού – www.ekep.gr).
Οι Κλάδοι της Ελληνικής Οικονομίας (ΣΤΑΚΟΔ)
Η Στατιστική Ταξινόμηση των Κλάδων της (Ελληνικής) Οικονομίας (ΣΤΑΚΟΔ) ακολουθεί τις ίδιες βασικές αρχές ταξινόμησης με τη διεθνή ταξινόμηση οικονομικών δραστηριοτήτων των Ηνωμένων Εθνών (ISIC, International Standard Industrial Classification). Παρέχει το πλαίσιο για τη συλλογή, πινακοποίηση, εμφάνιση και ανάλυση των στατιστικών δεδομένων κατά κλάδο οικονομικής δραστηριότητας. Στη ΣΤΑΚΟΔ υπάρχουν 17 κατηγορίες ταξινόμησης, οι οποίες προσδιορίζονται με τα γράμματα του ελληνικού αλφαβήτου Α έως Π, ακολουθούμενα από αριθμούς που υποδηλώνουν υποκατηγορίες (κλάδους). Ο αριθμός των διψήφιων, τριψήφιων και τετραψήφιων κλάδων ανέρχεται σε 62, 227 και 564 αντίστοιχα.
Επαγγέλματα και Επαγγελματικά Περιγράμματα Εννοιολογικό πλαίσιο και μεθοδολογικές αρχές της ΣΤΕΠ-92 / ISCO-88
Η Στατιστική Ταξινόμηση των Επαγγελμάτων παρέχει ένα σύστημα ταξινόμησης και ομαδοποίησης της πληροφόρησης που αφορά στα επαγγέλματα και προέρχεται είτε από τις απογραφές πληθυσμού είτε από άλλες στατιστικές έρευνες ή από διοικητικές πηγές σε συμφωνία με το πρότυπο ISCO (International Standard Classification of Occupations) του Διεθνούς Γραφείου Εργασίας. Αναλυτικά το σύστημα αυτό παρουσιάζεται στη διεύθυνση Η Στατιστική Ταξινόμηση των Επαγγελμάτων παρέχει ένα σύστημα ταξινόμησης και ομαδοποίησης της πληροφόρησης που αφορά στα επαγγέλματα και προέρχεται είτε από τις απογραφές πληθυσμού είτε από άλλες στατιστικές έρευνες ή από διοικητικές πηγές σε συμφωνία με το πρότυπο ISCO (International Standard Classification of Occupations) του Διεθνούς Γραφείου Εργασίας. Αναλυτικά το σύστημα αυτό παρουσιάζεται στη διεύθυνση www.statistics.gr/MainPage/step-92/step-92.pdf.
|